Libya’da 1980’li yıllarda başlatılan ve dünyanın en büyük sulama projesi kabul edilen “Büyük Yapay Nehir”, Sahra Çölü’nün altındaki derin yeraltı su rezervlerini kuzeydeki yerleşim yerlerine ulaştırıyor. Dış kredi kullanılmadan, tamamen ülkenin petrol gelirleriyle finanse edilen dev altyapı projesinin toplam maliyeti 25 milyar doları aşıyor.
YAPAY NEHİR PROJESİNİN ÖNE ÇIKAN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
Toplam 4 bin kilometre uzunluğundaki boru hattı ağı, maksimum kapasitede günde 6,5 milyon metreküp su taşıma gücüne sahip bulunuyor. Her biri 4 metre çapında olan prefabrik beton borulardan oluşan sistemin sadece ilk aşaması için 85 milyon metreküp toprak kazıldı.
Güneydeki su kaynaklarının kuzeydeki kentlerden daha yüksek bir rakımda bulunması sayesinde, suyun büyük bir kısmı elektrikli pompalara ihtiyaç duyulmadan doğal yerçekimi akışıyla şehirlere ulaştırılıyor.
SU KAYNAĞININ ÖMRÜ NE KADAR?
Sistem, Libya, Mısır, Çad ve Sudan sınırları altında uzanan Nubiya Kumtaşı Akiferi’nden besleniyor. Yaklaşık 40 bin yıl önce son buzul çağında biriken bu kaynaklar, fosil su niteliği taşıyor ve mevcut yağışlarla yenilenmiyor. Derinliği 500 ila 800 metre arasında değişen 1.300 kuyudan çekilen bu suyun, mevcut tüketim hızıyla 60 ila 100 yıl arasında bir kullanım ömrü kaldığı tahmin ediliyor.
İÇ SAVAŞ YAPAY NEHRİ NASIL ETKİLEDİ?
İnşasına 1984 yılında başlanan ve ilk suyu 1991’de Bingazi’ye, 1996’da ise başkent Trablus’a ulaştıran proje, çöl alanlarında buğday, arpa ve meyve üretimini başlattı. Ancak 2014-2020 yılları arasındaki iç savaş sırasında boru hatları, pompa istasyonları ve kuyular ağır hasar aldı. Batı sistemindeki 479 kuyudan 101’i devredışı kalmasına rağmen, dev yapı yaklaşık 7 milyon nüfuslu Libya’nın temel tatlı su kaynağı olmaya devam ediyor.
