Bilim İnsanlarından Uyarı: Deniz Seviyeleri Hızla Yükseliyor!

Başak Nur GÖKÇAM

Bilim insanlarına göre, deniz seviyeleri son 4 bin yıldır görülmemiş bir hızla yükseliyor. Özellikle Çin’in büyük kıyı şehirlerinin risk altında olduğu belirtiliyor. Bu artış, ısınan okyanuslar ve eriyen buzullardan kaynaklanırken, insan faaliyetleri gibi etkenler de durumu kötüleştiriyor. Bazı bölgelerde toprağın okyanus yükselmesinden daha hızlı battığına dair analizler yapıldı. Ancak araştırmacılar, yeni teknolojilerle şehir zeminlerini güçlendirmenin ve önlem almalarının ilerleme sağlayabileceğini belirtiyor.

Rutgers Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen bir çalışma, Nature dergisinde yayımlandı. Araştırmaya göre, küresel deniz seviyeleri 1900 yılından bu yana yılda ortalama 1,5 milimetre arttı. Bu hızın, son 4 bin yıldaki herhangi bir dönemden daha hızlı olduğu ortaya konuldu.

Çalışmayı yürüten ekip, eski mercan resifleri ve mangrov oluşumları gibi doğal göstergelerden elde edilen jeolojik kayıtları analiz ederek bu eğilimi ortaya çıkardı. Bu veriler, geçmiş deniz seviyeleri hakkında uzun vadeli bilgiler sağlıyor. Araştırmacılar, bu verileri kullanarak son büyük buzul çağından bu yana olan 12 bin yıllık deniz seviyesi değişikliklerini yeniden oluşturmayı başardılar.

Rutgers Üniversitesi’nde araştırmacı olarak çalışan ve aynı zamanda Avustralya’nın Ulusal Araştırma Kuruluşu’nda bilim insanı olarak görev yapan Yucheng Lin, “1900’den bu yana küresel deniz seviyesi yükselme hızının en azından son 4 bin yılın en hızlı hızı olduğunu belirtiyor.”

Lin’e göre, günümüzdeki deniz seviyesi artışının ana nedenleri ısıl genleşme ve eriyen buzullar olarak öne çıkıyor. İklim değişikliği nedeniyle gezegen ısındıkça, okyanuslar suyu emerek genleşmesine yol açıyor. Aynı zamanda Grönland ve Antarktika’daki buzulların erimesi de denizlere büyük miktarda suyun eklenmesine neden oluyor. Lin, buzulların kıta büyüklüğünden daha küçük olduğunu belirterek Grönland’da hızlı bir erimenin yaşandığını vurguladı.

Deniz seviyesinin yükselmesi küresel bir endişe kaynağı olsa da, Çin özelinde ciddi bir tehlikeyle karşı karşıya. Çin’in büyük şehirleri, yumuşak ve suya doygun tortulardan oluşan delta bölgelerinde yer alıyor ve zamanla çökmeye başlıyor.

Bilim insanları, insan etkilerinin bu çöküşü hızlandırdığını belirtiyor. Lin’e göre, deniz seviyesinin doğal yükselme hızını ölçebilseler de insan müdahalesi, özellikle de yeraltı suyu çıkarımı, bu süreci hızlandırıyor. Araştırmacılar, Yangtze Nehri Deltası ve İnci Nehri Deltası gibi önemli deltaları inceleyerek bu riski değerlendirdi. Lin, Şanghay’da bazı bölgelerin yeraltı suyu çıkarımı nedeniyle bir metreden fazla battığını belirtirken bu oranın küresel deniz seviyesi artışının oldukça üzerinde olduğunu ifade etti.

Yapılan araştırmanın bir parçası olan Lin’in geliştirdiği PaleOSTeHM yazılımının, paleo-çevresel verileri istatistiksel olarak modellemek için kullanıldığı belirtildi. Ayrıca araştırmaya Praveen Kumar da katkıda bulunurken, Ulusal Bilim Vakfı ve NASA da çalışmayı destekledi.

Bu çalışma Çin’e odaklanmasına rağmen, etkilerinin küresel ölçekte olduğu belirtiliyor. Yucheng Lin, “Deltalar tarım, balıkçılık ve kentsel gelişim için mükemmel yerlerdir ve doğal olarak medeniyetleri kendilerine çekerler. Ancak düz oldukları ve insan kaynaklı çöküşlere yatkın oldukları için deniz seviyesinin sürekli yükselmesi onları hızla sular altında bırakabilir” açıklamasında bulundu.

Endişe verici verilere rağmen bazı Çin şehirlerinin sorunu yönetmek için adımlar attığını belirten Lin, örneğin Şanghay’ın yeraltı suyu çıkarımını kontrol altına alarak çökme riskini azalttığını ve bu sayede şehrin hızlı batışını durdurduğunu paylaştı. Lin, insanların sorunu fark ettiğini ve yeraltı suyu kullanımını düzenlemeye başladığını vurguladı.