Mersin’deki Soli Pompeipolis Antik Kenti sınırları içinde yer alan ve 2021 yılında villa inşaatı için ruhsat verilen bir arazi, gerçekleştirilen kurtarma kazılarında önemli tarihi buluntulara ev sahipliği yaptı. İkinci kez gerçekleştirilen kazılarda, 8 Roma mezarı ve Geç Antik Çağ’a ait olduğu tahmin edilen bir su kanalı gün ışığına çıkarıldı. Bu gelişmelerin ardından, inşaat izni verilen arazinin de dahil olduğu toplam 20 dönümlük alan, Roma Nekropolü olarak değerlendirildi ve 1’inci Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak koruma altına alındı.
Mersin’in Mezitli ilçesinde, 2002 yılında belediye tarafından yapılan yol açma çalışmaları sırasında tarihi kalıntılara rastlandı. Bu durumu Mersin Müze Müdürlüğü’ne bildiren ekipler, bölgedeki kazı çalışmalarına başladı. Yapılan incelemelerde, Roma dönemine ait lahitlerin bulunduğu belirlendi. İddialara göre, kazı alanına bitişik olan 3’üncü Derece Arkeolojik Sit Alanı, 2013 yılında bir iş insanı tarafından satın alındı. İlgili kişi, 2020 yılında bu parsel üzerine 4 villa inşa etmek için belediyeye ruhsat başvurusunda bulundu. Başvuruya ilişkin olarak Mersin Müze Müdürlüğü’nden görüş alındı.
Müze Müdürlüğü, bölgedeki 13 ayrı sondaj çalışması gerçekleştirdi. 23 gün süren kazılarda, etütlük olarak değerlendirilmesi gereken, yoğun şekilde korozyona uğramış 3 bronz sikke ve 1 ile 9 numaralı sondaj çukurlarında taşınır kültür varlıkları tespit edildi. Diğer sondaj alanlarında ise herhangi bir kültürel varlığa rastlanmadı. Elde edilen bulgular ışığında hazırlanan raporda, inşaat çalışmaları sırasında kültürel varlık kalıntıları ile karşılaşılması durumunda Müze Müdürlüğü’ne bilgi verilmesi şartıyla inşaatın devam edebileceği belirtildi.
Kazı çalışmalarının sürdüğü bölgede, yeni bulunan lahitlerin yanı sıra Geç Antik Çağ’a ait bir su kanalı daha gün yüzüne çıktı. Su kanalının, inşaat izni verilen parselde yer alması üzerine uzmanlar, kazı çalışmalarının bu alanda devam etmesini önerdi. Daha önce yapılan 13 sondajda “taşınır veya taşınmaz herhangi bir kültür varlığına rastlanmadı” raporu verilen 2,5 dönümlük alanda yeniden kazı çalışmaları başlatıldı. 2024 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında, 8 Roma mezarının yanı sıra pek çok envanterlik eser, Roma su kanalı ve çeşitli mimari yapı kalıntıları tespit edildi.
Bu bulguların ardından hazırlanan rapor Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na iletildi. Kurul, 12 Aralık 2025 tarihinde, 2021 yılında verilen inşaat iznine karşı, süreç tamamlanana kadar izinsiz inşaat yapılmaması yönünde karar aldı. Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu, 25 Şubat 2026’da daha önce inşaat izni verilen alanın 1’inci Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmesine karar verdi. Böylece, Soli Pompeipolis Antik Kenti’nin bir parçası olan ve Roma Nekropolü olarak kabul edilen yaklaşık 20 dönümlük arazi, koruma altına alındı.